Een Travellerspoint blog

Seneg à l'aise

sunny 40 °C

Dag lieve mensen,

Ik ben pas terug van onze Senegal-reis en het voelt allemaal nog wat onwezenlijk aan. Van de armoede naar onze overdreven luxe op één dag tijd is een grotere shock dan omgekeerd.

Omdat de reis een grote indruk op me heeft nagelaten en ik daar niet op internet ben geweest, zal ik het deze keer wat anders aanpakken en m'n impressies wat overtijds online zetten.

Ik heb veel gezien, veel gehoord en vooral veel geleerd...

Doordat ik pas in januari was beginnen werken had ik geen recht op betaalde jeugdvakantie en zat een reis er dus oorspronkelijk niet in. Gelukkig ben ik uiteindelijk (de reiskriebels zitten nooit ver) toch wat beginnen zoeken en rekenen en tellen en ben ik op een joker-reis gekomen waar ik onbetaald verlof voor kon nemen.

Senegal ging het worden omdat ik 1) nog nooit naar zwart - Afrika was geweest en het zeker eens wou meemaken en 2) het één van de kortste joker-reizen was in oktober (2 weken ipv 3).

Ik heb me op voorhand niet echt kunnen voorbereiden. Wel was Sofie (die ook mee was naar Mexico en Vietnam) een maandje eerder dan mij naar Senegal geweest en heeft zij mij toch wat last-minute tips & tricks kunnen meegeven. Dank u Sofie!

Een volledig onbekende groep werd het dit jaar ook niet. Bij toeval dezelfde begeleidster als vorig jaar (Barbara) en ook Annelies en Hanne kende ik van mijn studies in Kortrijk en Leuven. Virginie en Marieke kende ik van zien. Samen met nog Tina, Bart, Nele, Lisbeth, Sieglinde en Kelly erbij werd het uiteindelijk een hele fijne en levendige bende! Ze zullen ons daar niet snel vergeten denk ik :o)

Dag één
De sfeer zat er al snel in. Met zeven Zuid-West-Vlamingen rond 11u samen de trein genomen richting luchthaven. Daar de rest van de groep opgewacht, nog wat beter kennis gemaakt met elkaar en het vliegtuig op. In Lissabon onze vier wachturen opgevuld met wat onnozel doen op de roltrappen en nog eens lekker gegeten... de tijd passeerde snel en voor we het wisten was het middernacht en kwamen we toe in Dakar. Met het uitstappen van het vliegtuig had ik een kleine flashback: warme vochtige hitte. Is dit nu Senegal of Mexico? Dat gevoel van desoriëntatie heeft me eigenlijk de rest van de reis blijven overvallen. Soms vergat ik echt waar ik was en had ik eerder de neiging om in het Spaans te beginnen in plaats van het Frans (was het maar zo!). De Via Via herberg (verbonden aan Joker) lag maar op vijf minuutjes van de luchthaven en al snel lagen we daar in ons bed. Met 27 graden 's nachts was het aanpassen aan de hitte maar als één van de weinigen heb ik die eerste nacht toch goed geslapen.

n539567897..70_7465.jpg

Dag twee
Ontbijt Senegalaise: stokbrood met kaas, confituur of choco (alhoewel we dat laatste niet veel hebben meegemaakt) en thee of koffie. Daar aan tafel ook direct kennis gemaakt met onze huisgenootjes de muis (die we Jefke doopten), de salamanders en de kever/kakkerlakachtige wezentjes waarvan er direct al een flink exemplaar op mn voet zat. Later bleek Jefke ook vaste gast te zijn op ons kamer en had hij al de koekjes van Hanne opgeknabbeld. De sloeber!
Voor de rest vonden we de herberg wel heel gezellig om te overnachten. We zaten hier trouwens niet in Dakar-city maar in Yoff, vlakbij maar een stuk rustiger.
Onze eerste activiteit die dag was een les Wolof. Wolof is de moedertaal van de meeste Senegalezen en tot 80% onder hen spreekt het. Fatou leerde ons enkele basisbegrippen die we de rest van de reis nog verder gebruikt hebben.

- Asalaam malékum (Goeiedag)
- Malékum salaam (Goeiedag)
- Nanga def? (Hoe gaat het?)
- Mangi fi rek (Het gaat goed)
- Noo toudë? (Hoe heet je?)
- Mangi toudë Philine (Ik heet Philine)
- Foo dëkë? (Waar woon je?)
- Mangi dëkë la Belgique (Ik woon in België)
- Niata at nga am? (Hoe oud ben je?)
- Mangui am niar fukk akk nint (Ik ben 24 jaar)

Na de les mochten we het direct al in praktijk gaan toepassen. We werden op een charette gezet (paard en kar) en op diverse plekjes in Yoff moesten we dan opdrachtjes uitvoeren (een groente kopen aan een kraampje, water halen en op ons hoofd dragen, meel stampen, een zandtekening maken,...). Een ludieke manier om toch ook direct een stukje van het familieleven daar gezien te hebben.

n118316692..50_2508.jpg

n539567897..72_8396.jpg

n539567897..71_8034.jpg

Na het middageten (broodje tonijn) kwam Lies Van Camp langs. Lies is een Belgische dame uit het Leuvense dat sinds 1996 woont en werkt in Dakar. Ze trekt er zich het lot van de straatkinderen aan. Het is een probleem waar je in Senegal niet naast kunt kijken. De Talibé's, zoals ze genoemd worden, zwerven rond in grote steden, bedelend om geld en eten. Vanaf de leeftijd van 3 à 4 jaar plaatsen sommige ouders hun kinderen onder de hoede van een marabout, een moslimgeleerde. Vaak omdat hun bestaansmiddelen niet toelaten om deze kinderen groot te brengen in hun dorp in het binnenland. De marabouts trekken met de kinderen naar de steden waar ze hen koranles geven in ruil voor de opbrengst van hun bedeltochten, vaak 10u per dag. De kinderen leven op bouwplaatsen, dragen vuile en kapotte kledij, hebben vaak onvoldoende te eten en bevinden zich in onhygiënische omstandigheden. Lies heeft de Via Via herberg in Yoff opgericht en al snel het probleem opgemerkt. Ze is begonnen met hen ontbijt te geven wanneer de gasten weg waren. Omdat ze merkte dat velen onder hen ook wondjes hadden, begon ze ook in te staan voor hun verzorging door hen te laten douchen en hun wonden te verzorgen. Op den duur werd de groep kinderen zodanig groot dat ze gezocht heeft naar een betere oplossing. Sindsdien heeft zij een opvangtehuis voor hen waar zij eten, wondverzorging, les maar vooral geborgenheid krijgen. Door de jaren heen heeft Lies vele mensen geïnspireerd om mee te werken aan een betere toekomst voor deze kinderen. Vrijwilligers, donoren en medewerkers hebben mee deze droom gerealiseerd en zijn nog steeds bezig om dit project beter te laten evolueren. Lies is met meerdere projecten bezig wat er toch voor zorgt dat ze maandelijks minstens 1500 euro nodig heeft om alles draaiende te houden.
Op steun van de overheid hoeft ze alvast niet te rekenen. Ze vraagt al jaren om een eigen stuk grond zodat ze niet meer hoeft te huren, maar het enige wat ze tot nu toe kreeg was wat rijst en meel. Ook staat al jaren een grote container vol hulpgoederen uit Europa vast omdat ze te veel geld moet betalen om hem te krijgen. De tegenkanting en het harde leven in Senegal hebben ervoor gezorgd dat ze zich ook terug genoodzaakt ziet om met haar gezin (ze heeft drie kinderen gekregen in haar tijd in Senegal) naar België terug te keren. Ze zal echter haar inzet voor de projecten onverminderd voortzetten.
Sedert de huidige president aan de macht is gaat de economie terug achteruit en wordt de kloof tussen arm en rijk des te groter. De prijs van een zak rijst is de laatste jaren verdubbeld terwijl de lonen gelijk blijven. Ook de Senegalezen zelf, die meestal een masker opzetten en zeggen dat alles goed gaat, beginnen al eens te klagen. Honger hebben is in dit land al niet niet zeldzaam meer, terwijl het enkele jaren terug nog stukken beter ging. Ze durven echter niet te luid protesteren aangezien kritiek geven op de regering of de president een gevaarlijke onderneming blijft.
Ik heb Lies gevraagd hoe het zit met psychiatrie in Senegal. In Dakar hebben ze een soort PAAZ-dienst (Psychiatrische Afdeling binnen een Algemeen Ziekenhuis) en wat dieper in het binnenland is er een psychiatrisch ziekenhuis. Veel mensen decompenseren hier op hun leefsituatie.

n118316692..55_3682.jpg

Later die dag zijn we één van de projecten van Lies gaan bezoeken. Zo'n opvangtehuis voor talibé's. Ze waren er heel dankbaar voor de spullen die we hadden meegebracht qua verzorgingmateriaal, schoolmateriaal, kledij etc... Lisbeth had heel wat t-shirts bij waarop kindertekeningen gedrukt stonden. De kinderen hebben die dan aangetrokken en liedjes gezongen voor ons. Waaronder een aantal Senegalese kinderliedjes die we later nog vaak te pas en te onpas gezongen hebben. Een heel fijne namiddag om met hen bezig te zijn, maar toch ook confronterend.
Daarna zijn we nog naar het strand gegaan, waar we djembélessen gekregen hebben en nog wat met de kinderen gespeeld hebben.

n539567897..995_838.jpg

DSC_0394.jpg

Ons avondmaal bestond uit de nationale schotel tieboudienne: rijst, tonijn, maniok, aubergine, aardappel, wortel, meloen en limoen. Was wel smakelijk. Voor het slapen hebben we nog bezoek gehad van Servaas. Ook een Belg die zich inzet voor de kinderen in Senegal en die geholpen heeft een school op te richten iets buiten Dakar.

Voor meer informatie rond de projecten van Lies zie http://www.tsx.be of http://www.afractie.be
Ze kunnen alle hulp gebruiken!

Dag drie
Opgepikt door Doudou met zijn bouworde-busje. Met z'n twaalven er in, een beetje krap maar er is airco dus het kon erger. Eerste stop van de dag was Lac Rose. Zoals de naam het zelf zegt, een roze meer, waar mannen keihard werk verrichten door 9 uur met een emmer zout te ontginnen van de bodem. De roze kleur van het meer is het wijten aan het feit dat de hoge zoutconcentratie het licht anders breekt en de aanwezigheid van rode plankton en microbacterieën. Door de hoge zoutconcentratie (300-480 g/l) is vrijwel geen leven in het water mogelijk en blijven baders in het water drijven als in de Dode Zee. Het meer is drie meter diep, waarvan anderhalve meter uit zout bestaat en anderhalve meter uit water. Het water komt ondergronds vanuit de oceaan onder de duinen door zodat het gezuiverd wordt. Enkelen zijn er in gaan baden maar kwamen er al snel weer uit omdat het zout pijnlijk was voor wondjes. Ik had er alvast geen spijt van het niet gedaan te hebben, zeker toen ik tien minuten later een waterslang zag passeren.

n539567897..69_7086.jpg

Daarna naar Villages des Tortues voor picknick met stokbrood (wat we zowat twee weken lang twee maal per dag gegeten hebben) en een rondleiding door dit reservaat voor schildpadden.

n539567897..99_2079.jpg

Volgende stop was een haven. Wat een overrompeling! Het was rond 17u, het uur waarop de mannen terugkeren met hun vangst en alle vrouwen hen opwachten om de vis over te nemen en dan te verkopen. Heel dat strand zag 'zwart' van het volk, één grote hectische bedoening en wij liepen daar zo wat onwennig tussen. Ook niet zo goed voor de maag om die vis daar in de vlakke zon te zien liggen met zwermen vliegen er op.

n556434368..35_5044.jpg

Snel terug het busje in en na nog een stop aan een heilige baobab-boom zijn we uiteindelijk gearriveerd in Ndangane. Een gezellig dorpje aan de zee waar we in een hele fijne herberg in hutjes sliepen. Met zwembad! Dus ookal was het al donker toen we aan aankwamen, het duurde niet lang voor we in het zwembad zaten. Diezelfde avond ook nog naar het strand gegaan waar Babou, onze gids, met zijn vrienden een djembe-optreden hield. En als afsluiter zijn we met een paar nog naar de lokale discotheek getrokken om een stapje te zetten.

n118316692..76_8900.jpg

Dag vier
Om 9u afspraak aan het ontbijt. Die dag mochten we vrij opvullen tot 16u30. Wat gezwommen, rondgelopen in het dorpje, fruitsla gemaakt, financieën geregeld,... Om 16u30 kwamen ze ons dan oppikken met paard en kar. Hiermee zijn we de buurt gaan verkennen en een traditioneel dorpje bezocht. Vooral de kinderen zagen ons daar graag komen en al snel liep iedereen wel met een paar ukjes aan de hand. Als afsluiter heeft één van de mannen een palmboom beklommen en voor iedereen een kokosnoot afgesneden. Voor het vertrek stonden de vrouwen ons op te wachten met hun handwerk (juwelen, beeldjes etc...) en hebben weinigen met lege handen teruggekeerd. Natuurlijk te veel betaald want we kenden de prijzen toen nog niet goed. De terugweg hebben we luidkeels alle mogelijke liedjes gezongen. Die avond zijn Annelies en ik nog thee gaan drinken bij Doudou, een lokale bewoner die ons die middag had aangesproken en uitgenodigd. Thee drinken is als het ware een heilige traditie bij de Senegalezen. Het is een gans ritueel waar veel tijd in kruipt. Ze maken er drie: de eerste is bitter als de dood, de tweede zacht als het leven en de derde zoet als de liefde. De manier van bereiden wordt in vele Arabische landen gebruikt en is oorspronkelijk uit China afkomstig. Dus het weigeren wanneer iemand je uitnodigt om thee te komen drinken is een beetje 'not done' en we wouden het ook wel eens meemaken. Het was voor ons enorm gek om het contrast te zien bij hem thuis. Met z'n ouders en broers en zussen op een klein stukje grond, traditionele hutten en weinig meubels maar dan wel een tv en stereo-instalatie. Omdat we wat laat begon te worden en het ritueel zo lang duurt hebben we het bij één thee gehouden en heeft hij ons daarna mooi terug geëscorteerd naar onze herberg. In geen enkel ander continent en zelfs in ons eigen land zouden we er niet aan denken om in het donker mee te gaan met een man die je nauwelijks kent, maar daar doe je dat gewoon zonder je ook maar een seconde onveilig te voelen. De gastvrijheid in dat land is buitengewoon.

n539567897..03_3370.jpg

n556434368..474_350.jpg

n539567897..04_3701.jpg

Dag vijf
Om 5u30 uit de veren om samen met Babou en zijn companen in een prauw de Siné Saloum te verkennen. Dit gebied bestaat voornamelijk uit mangroves, duinen en tal van eilandjes. We meren dan ook regelmatig aan bij één van de eilandjes om de dorpjes te verkennen. Telkens ook het wat gelijkaardige verhaal van de zwermen kindjes die ons bij de hand nemen of van ver 'Toubab, toubab!' (blanke) roepen. Op sommige plekken zijn ze duidelijk geen toubabs gewend en kijken ze ons met grote ogen aan, op andere hebben ze er al wat te veel gezien en komen ze schaamteloos geld, bonbons of cadeau's vragen. Ook constant hetzelfde scenario van de vrouwen en kinderen met tonnen water op hun hoofd of meisjes van een jaar of vijf met hun baby-broertje of zusje op de rug. De mannen liggen vaak op een mat onder een boom te rusten of te vergaderen onder de grootste baobab van het dorp. Die dag heb ik zelf niet zo bewust meegemaakt wegens helemaal versuft van de zon en m'n regels. Het was de volledige reis dagelijks tegen de 40 graden maar enkel die dag heb ik er zoveel last van gehad. Babou en co deden tussendoor hun uiterste best om het zo sfeervol mogelijk te maken met hun djembé's. De maaltijden waren op z'n Seneg à l'aise: ontbijt hadden we rond 6u gehad, middagmaal rond 15u en avondmaal 22u. Velen in de groep hadden daar wel wat last mee, maar ik had die volledige eerste week met moeite honger. Ons slaapplaats van die nacht was op de kiezels op een onbewoond eiland. Magnifiek!

n118316692..583_771.jpg

n146703992..38_9528.jpg

DSC_0934.jpg

n556434368..19_7621.jpg

n539567897..07_4664.jpg

n539567897..14_7073.jpg

Dag zes
Terug vroeg uit de veren. Eerst een korte wandeling gemaakt op het eiland en daarna terug de prauw op. We hebben toen nog een miniscuul eilandje bezocht waarvan Kelly in een Belgische krant gelezen had over het dorpje die daar gevestigd is. Het stamhoofd is daar namelijk een vrouw, wat zeldzaam is. Ze heeft ons heel openhartig ontvangen en bedankt voor ons bezoek. Duidelijk een sterke vrouw, maar al serieus aangetast door de tand des tijds (glaucoom, arthrose,...).

n102141882..75_8799.jpg

n539567897..69_6697.jpg

n539567897..16_7711.jpg

Een uurtje later meerden we aan met de prauw en mochten we terug het bouworde-busje van Doudou op. Hij voerde ons naar het lepradorp waar Masse M'baye werkt. Masse is een Senegalees met een door lepra zwaar verminkte moeder. Hij werd door zusters opgevoed en dankzij hen heeft hij kunnen studeren tot sociaal werker en stage kunnen lopen in Europa. O.a. in Frankrijk, België (gevangenis van Leuven en asielcentrum in Kapellen) en Duitsland (om te bestuderen hoe Oost- en West-Berlijn na de val van de Berlijnse muur terug op een zelfde niveau zijn geraakt). Masse is een man met een visie waarvoor je vanaf de eerste seconde eindeloos respect hebt. Hij is de draaischijf van de NGO Chaulmoogra. De naam verwijst naar een plant waarvan de olie een heilzame werking heeft op leprapatiënten.

De NGO Chaulmoogra werkt in twee Senegalese dorpen aan de sociale integratie van (gewezen) lepralijders:
- Sowane: op zowat 10 km van de regionale hoofdstad Fatick. Hier leven +/- 400 mensen, verdeeld over 60 families. 15 personen zijn zwaar gehandicapt ten gevolge van lepra. Verder bekommert de organisatie er zich over 55 genezen lepralijders.
- Koutal: op 7 km van de regionale hoofdplaats Kaolack. Het dorp telt +/- 700 inwoners, verdeeld over 119 families. Hier leven 45 zwaar gehandicapten en 90 genezen lepralijders.

Bij het uitwerken van zijn programma besteedt Masse veel aandacht aan vorming, sensibilisatie en het werken aan de mentaliteit. Zelfredzaamheid en eigen initiatief staan daarbij voorop.
Chaulmoogra is actief op diverse domeinen:
- Produceren van betonblokken (bouw woningen + verkoop);
- Naaiatelier;
- Bakkersoven voor het dorp + mogelijkheid tot verkoop elders;
- Financieren van de vorming van kinderen van lepralijders. Eenmaal gediplomeerd, bijv. als verpleegster, kunnen die jongeren dan zelf de financiële zorg voor hun (gehandicapte) ouders overnemen;
- Verschaffen van kleine leningen (microkrediet) waarmee de betrokken families een eigen economische activiteit kunnen opstarten;
- Per jaar 10 kleine gezinswoningen bouwen voor wie ten gevolge van lepra gehandicapt werd;
- Installatie van kleine machines om zeep te maken;
- Financieren van medische zorgen voor chronisch zieken, in sommige gevallen voor het uitvoeren van amputaties;
- Opvangtehuis voor talibé's
- Verdeling van kleding, geneesmiddelen en schoolmateriaal.

Masse krijgt veel steun vanuit Europa en ook vzw Bouworde zendt vrijwilligers om de woningen te helpen optrekken. Hij heeft het echter niet gemakkelijk. Hij wordt constant gecontroleerd vanuit zijn overheid. Ze zien die geldstromen als een bedreiging en zouden zoeken naar een reden om hem de gevangenis in te krijgen...
Ondanks zijn enorm drukke agenda heeft hij ons enkele van zijn projecten kunnen tonen. Ten eerste één van de lepradorpen, Koutal. Daar heeft hij o.a. een rusthuis voor ouderen gehandicapt t.g.v. lepra opgericht. We hebben daar een kijkje mogen nemen, wat toch wel een enorme confrontatie was. Het besef dat zo'n verschrikkelijke ziekte de wereld nog niet uit is maar ook het respect dat Masse voor hen toont. Wij werden voorgesteld aan hen en hij liet hen hun zegje doen en vertaalde alles voor ons. Ze waren vooral heel dankbaar voor ons bezoek. Voor hen een teken dat ze niet vergeten worden. Masse heeft ons ook nog enkele andere zaken getoond zoals de bakstenen die ze daar maken, de voedselverdeling, de bouworde-huizen. We hebben ook veel uitleg gekregen rond het systeem met micro-kredieten, waarbij hij families voorziet van een woning of werk (bijv. door traditionele bakkerij te bouwen) en hen dan de kosten op termijn laat terugbetalen. Bijv. hij koopt voor hen een koe voor 200 000 CFA, deze laten zijn dan aanvetten en verkopen ze terug voor 300 000 CFA, daarmee kopen ze een nieuwe koe en betalen ze al een stukje terug aan hem etc...
Hij heeft ons die nacht laten slapen in het dorp waar hij is opgegroeid en waar ook zijn familie woont. Een mooi voorbeeld van hoe ieder traditioneel Senegalees dorp er zou moeten kunnen uitzien. Net, gestructureerd, enkele moderne machines om meel te stampen en brood te bakken, een gestructureerd boerderijtje ipv dieren die in het wildeweg rondlopen, enkele bewerkte akkers,... Zijn plan is om binnen enkele jaren de nationale tv uit te nodigen om in zijn dorp te komen filmen en aan de rest van het land te tonen hoe het beter kan.
Zijn visie is: "Iedereen denkt dat Afrika arm is. We zijn niet arm, we weten alleen niet hoe we onze grondstoffen moeten gebruiken." En dat is net wat hij doet. Onderzoeken hoe grondstoffen kunnen benut worden en welke andere producten uit bijv. Europa of Zuid-Amerika in Senegal ook kunnen gemaakt worden.

DSC00064.jpg

DSCN0302.jpg

Die dag had ik een smsje gestuurd naar huis om wat regen op te sturen en het toeval wilt dat we die de volgende twee nachten daadwerkelijk gekregen hebben. Die nacht was het iets minder aangewezen omdat we terug buiten op de grond sliepen en we in de holst van de nacht ons naar binnen hebben moeten verplaatsen.

Dag zeven
's Ochtends het schooltje bezocht in het geboortedorp van Masse waar zijn broer directeur is. Nog wat uitleg gekregen rond micro-kredieten en de projecten. 's Middags met Doudou zijn busje naar de stad Koalack waar Masse met zijn eigen gezin woont en bij hem thuis doeken gebatikt. Ook hebben we nog een overdekte markt bezocht waarbij we blij waren dat Doudou er ons gewoon doorgegidsd heeft zonder al te veel uitleg wegens te druk, te veel geurtjes en te veel bekijks. Ik zal me ook vooral die bedelaar blijven onthouden die over zijn hele lichaam en gezicht bezaaid was met wat leek op tumoren. Het kon ook een vorm zijn van elephantiasis, ik weet het niet, maar het was een verschrikkelijk zicht. 's Nachts overnacht in Djourbel, het lelijkste stadje van Senegal. En dat was geen leugen, er was werkelijks niets. Zelfs met moeite elektriciteit (viel constant uit) of water in ons 'hotelletje'. Ik moest me beneden in een badkamer gaan wassen dat zo uit de gevangenis van Tanger kon geplukt worden. Maar het was water en zonder licht kon ik toch niet echt op de gore details letten. Al bij al toch heel goed geslapen. Buiten voor de tweede en laatste keer regen en onweer.

n539567897..71_7358.jpg

n539567897..00_2390.jpg

n102141882..08_6165.jpg

Geplaatst door Philine 26.10.2008 11:44 Gearchiveerd in Senegal Tagged backpacking

Email deze blog postFacebookStumbleUponRedditDel.icio.usIloho

Inhoudsopgave

Reageer als eerste.

Om reacties achter te laten op deze reisblog moet je lid zijn van Travellerspoint.

Vul hier jouw Travellerspoint login details in

( Wat is dit? )

Als je nog geen lid van Travellerspoint bent, kun je gratis lid worden.

Word lid van Travellerspoint